Phân tích bài thơ Nếu mai em về Chiêm Hóa

a. Mở bài

- Giới thiệu khái quát về tác giả và tác phẩm.

b. Thân bài

* Phân tích khổ 1:

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Cho ta gửi nỗi nhớ cùng

Tháng giêng mưa tơ rét lộc

Em về vừa kịp mùa măng.

- Cách xưng hô “em” - “ta”: tạo cảm giác thân thương.

- Danh từ riêng “Chiêm Hóa”: là một huyện nằm ở phía bắc của tỉnh Tuyên Quang.

- Nỗi nhớ quê hương của tác giả được thể hiện qua những hình ảnh như: nhứ về cái rét tháng giêng, mùa măng.

* Phân tích khổ 2:

close

Sông Gâm đôi bờ cát trắng

Đá ngồi dưới bến trông nhau

Non Thần hình như trẻ lại

Xanh lên ngút ngát một màu.

- Cách nhắc đến các địa danh ở Chiêm Hóa: Sông Gâm, Non Thần đã cho thấy sự mến thương của tác giả dành cho từng cảnh vật nơi đây.

- Cách sử dụng các biện pháp tu từ: nhân hóa, đảo ngữ đã nhấn mạnh được vẻ đpẹ của thiên nhiên nơi đây.

* Phân tích khổ 3 và 4:

Phố đông cứ mải tìm nhau

Cô gái Dao nào cũng đẹp

Vòng bạc rung rinh cổ tay

Ngù hoa mơn mởn ngực đầy.

- Hình ảnh con phố với các cô gái dân tộc Dao đã tái hiện lại khung cảnh đường phố và người dân Chiêm Hóa.

Con gái bản Tày duyên quá

Sắc chàm như cũng pha hương

Chỉ riêng nụ cười môi mọng

Mùa xuân e cũng lạc đường.

- Không chỉ có dân tộc Dao mà nơi đây còn có dân tộc tày sinh sống. Việc liệt kê các dân tộc cùng những bản sắc văn hóa nơi đây đã cho thấy tình cảm của tác giả dành cho quê hương.

* Phân tích khổ 5:

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Đầu xuân đi hội lùng tùng

Quả còn chạm vai thì nhặt

Ngày lành duyên tốt mừng nhau.

- Câu thơ: "Nếu mai em về Chiêm Hóa" được lặp lại hai lần và được lấy làm tên tác phẩm đã cho thấy mong muốn được trở về của tác giả nhiều như nào.

c. Kết bài

- Khẳng định lại nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

Nếu mai em về Chiêm Hóa là một trong những bài thơ tiêu biểu ông viết về quê hương, mảnh đất Chiêm Hóa - một huyện nằm ở phía bắc của tỉnh Tuyên Quang. Với ông "Quê hương và tình người miền núi là niềm trăn trở, hối thúc tôi cầm bút và nó còn trở đi trở lại mãi trong cuộc đời cầm bút của tôi". Hoài niệm về quê hương và nguồn cội của ông được thể hiện sâu sắc trong rất nhiều bài thơ đã làm nên thế giới nghệ thuật riêng không nhòa lẫn với ai. Bài thơ đã thể hiện tình yêu quê hương và nỗi nhớ quê hương da diết của tác giả, nhớ từng cảnh vật thiên nhiên tươi đẹp, những con người dễ mến và cả những văn hóa truyền thống lâu đời. Qua đó, tác giả cũng mang cả cảm xúc tự hào, muốn giới thiệu quê hương của mình với bạn đọc, mong muốn mọi người tới tham quan và cảm nhận cảnh quan thiên nhiên, tham dự lễ hội đặc sắc quê mình.

Bài thơ "Nếu mai em về Chiêm Hóa" của nhà thơ Mai Liễu đã để lại trong tôi nhiều ấn tượng sâu sắc. Ngay từ đầu bài thơ, người ta đã cảm nhận được sự chân thành của tác giả khi ông bộc lộ nỗi nhớ quê hương đầy da diết. Đặc biệt, cách xưng hô độc đáo "em - ta" đã gợi lên trong lòng ta một cảm giác xa lạ nhưng cũng thân quen. Tiếp theo đó, tác giả đã dành một khổ thơ để miêu tả vẻ đẹp tuyệt vời của núi rừng Chiêm Hóa. Trước hết, Sông Gâm hiện ra với hai bờ cát trắng và "đá ngồi dưới bến trông nhau". Nhà thơ đã sử dụng một phương pháp tu từ độc đáo để nhân hóa những tảng đá, tạo ra cảm giác như chúng đang trông nhau qua bờ. Các ngọn núi, được gọi là "Non Thần", khi mùa xuân đến, dường như trở nên trẻ trung hơn, mặc một chiếc áo xanh ngút ngàn. Cảnh sắc độc đáo như vậy đã làm cho con người hiện ra với vẻ đẹp riêng biệt. Đó là những cô gái Dao và Tày. Những cô gái Dao duyên dáng, xinh đẹp trong những bộ trang sức bạc lung linh. Còn những cô gái Tày, với sắc chàm của trang phục truyền thống và nụ cười tươi tắn, đã làm say lòng người ngắm nhìn và quên mất đường về. Những câu thơ trong bài thơ thật tình cảm và tuyệt đẹp. Và khổ thơ cuối cùng như một lời kết thúc đã thể hiện sự nhớ thương và mong muốn mãnh liệt của tác giả. Đó là mong muốn trở về quê hương để tham gia các lễ hội xuân, để thưởng thức những trò chơi dân gian, để gặp gỡ mọi người, những người có duyên. Từng dòng thơ trong bài thơ này đã khắc họa một cách sắc nét vẻ đẹp của quê hương Chiêm Hóa, cùng những người dân thân thiện và duyên dáng. Đây là một tác phẩm thơ tuyệt vời, mang đến cho người đọc những trải nghiệm tinh thần và hình ảnh sống động về vùng đất yêu dấu.

Bài thơ "Nếu mai em về Chiêm Hóa" của nhà thơ Mai Liễu là một trong những tác phẩm đặc sắc, mô tả về quê hương và đất nước Chiêm Hóa - một huyện thuộc tỉnh Tuyên Quang, nằm ở phía bắc Việt Nam. Với Mai Liễu, quê hương và tình người miền núi là niềm trăn trở sâu sắc, luôn khơi gợi ý muốn viết và mãi mãi đọng lại trong tâm hồn và sự sáng tác của ông. Trong rất nhiều bài thơ, Mai Liễu đã truyền tải một cách chân thành những kỷ niệm và tình cảm với quê hương và nguồn gốc của mình. Những tác phẩm của ông đã tạo nên một thế giới nghệ thuật riêng, không thể nhầm lẫn với bất kỳ ai khác. Bài thơ "Nếu mai em về Chiêm Hóa" đã thể hiện sự yêu mến đối với quê hương và nỗi nhớ da diết của tác giả. Ông nhớ về những cảnh vật thiên nhiên tươi đẹp, những con người hiền hòa và những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời. Thông qua tác phẩm của mình, Mai Liễu cũng truyền tải cảm xúc tự hào và mong muốn giới thiệu quê hương của mình với độc giả. Ông hy vọng mọi người sẽ đến Chiêm Hóa, tham quan và trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, cùng tham gia vào các lễ hội đặc sắc của vùng miền này. Bằng cách này, tác giả muốn lan tỏa tình yêu và niềm tự hào với quê hương, khám phá và truyền bá những giá trị văn hoá độc đáo mà Chiêm Hóa mang lại. Với sự tương tác giữa tình cảm và cảm nhận sắc sảo của tác giả, bài thơ "Nếu mai em về Chiêm Hóa" đã trở thành một tấm gương sáng, thể hiện lòng yêu mến và ghi chép lại những góc kỷ niệm đẹp của quê hương. Nó là một lời tri ân và một lời kêu gọi, mời gọi mọi người đến Chiêm Hóa, khám phá và tìm hiểu vẻ đẹp của nơi đất này, cùng nhau chia sẻ niềm vui và tự hào với quê hương Việt Nam.

Mai Liễu (1949 - 2020), người dân tộc Tày, quê ở Tuyên Quang. Viết nhiều đề tài nhưng Mai Liễu dành mối quan tâm đặc biệt cho quê hương và tình người miền núi. Với ông "Quê hương và tình người miền núi là niềm trăn trở, hối thúc tôi cầm bút và nó còn trở đi trở lại mãi trong cuộc đời cầm bút của tôi". Hoài niệm về quê hương và nguồn cội của ông được thể hiện sâu sắc trong rất nhiều bài thơ đã làm nên thế giới nghệ thuật riêng không nhòa lẫn với ai. Mỗi bài thơ giống như một cánh cửa mở vào cõi tâm hồn trĩu nặng tình yêu thương của nhà thơ đối với quê hương, nguồn cội của mình. Nếu mai em về Chiêm Hóa là một trong những bài thơ tiêu biểu ông viết về quê hương, mảnh đất Chiêm Hóa - một huyện nằm ở phía bắc của tỉnh Tuyên Quang.

Với sáu khổ thơ, tuy không ngắn nhưng cũng không dài, đủ để tác giả thể hiện nỗi nhớ và tình yêu quê hương của mình.

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Cho ta gửi nỗi nhớ cùng

Tháng giêng mưa tơ rét lộc

Em về vừa kịp mùa măng.

Cách xưng hô “anh - ta” vừa độc lạ vừa có cái hay riêng. “Em” ở đây không chỉ cụ thể một ai mà nói chung chung về những con người ở quê hương Chiêm Hóa, còn ta chính là tác giả. Thường thì mọi người sẽ trở lại quê hương vào dịp Tết. Chắc vì lý do đó mà tác giả nhắc đến tháng Giêng trong bài. Mưa tơ là những cơn mưa đầu tiên của mùa xuân, không to mà lất phất. Rét lộc tuy ẩm ướt nhưng thuận lợi cho sự hồi sinh của cây cỏ trong thời tiết mùa đông giá rét. Đây chính là điều kiện thiên nhiên của miền núi vào tầm tháng Giêng.

Sông Gâm đôi bờ cát trắng

Đá ngồi dưới bến trông nhau

Non Thần hình như trẻ lại

Xanh lên ngút ngát một màu.

Ở vùng miền núi như Chiêm Hóa, sông và núi có thể nói là hai cảnh vật chính ở đây. Cũng chính vì lý do đó mà tác giả đã giành trọn vẹn khổ thơ hai để viết về nó. Sông Gâm là một con sông có nhánh chảy qua Chiêm Hóa. Việc sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa đã khiên cho cảnh vật trở nên có hồn hơn. Sông Gâm với đôi bờ cát trắng với những tảng đá dài. Những tảng đá từ bờ này nhìn sang bờ kia như đang trông nhau. Những hòn núi nhìn như trẻ lại, khoác lên mình bộ quần áo màu xanh ngút.

Phố đông cứ mải tìm nhau

Cô gái Dao nào cũng đẹp

Vòng bạc rung rinh cổ tay

Ngù hoa mơn mởn ngực đầy.

Con gái bản Tày duyên quá

Sắc chàm như cũng pha hương

Chỉ riêng nụ cười môi mọng

Mùa xuân e cũng lạc đường.

Trong hai khổ thơ tiếp, con người và những nét văn hóa đặc sắc của Chiêm Hóa đã được thể hiện rất rõ nét. Không chỉ có dân tộc Kinh, ở nơi đây, dân tộc Dao và Tày cũng chiếm phần đông. Người xưa có câu “chè Thái gái Tuyên”. Đúng vậy quả không sai. Con gái Tuyên Quang vừa đẹp lại vừa duyên. Những cô gái Dao duyên dáng, xúng xính trong những món trang sức bạc. Những cô gái Tày lại khiến người ta mê mẩn trong sắc chàm của bộ trang phục truyền thống cùng nụ cười tỏa nắng khiến người ta lạc quên lối về.

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Đầu xuân đi hội lùng tùng

Quả còn chạm vai thì nhặt

Ngày lành duyên tốt mừng nhau.

Câu thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa” được lặp lai, xuất hiện tổng cộng ba lần trong toàn bộ bài thơ, ở tên tiêu đề, ở câu đầu tiên khổ một và ở khổ thơ cuối. Toàn xuất hiện ở vị trí quan trọng chính tỏ rằng sự nhớ thương cũng như mong muốn trở về quê hương của tác giả rất mãnh liệt. Muốn trở về quê để đi hội xuân, để chơi những trò chơi dân gian, để gặp mọi người, những người có duyên.

Với lời thơ giản dị, giàu cảm xúc, "Nếu mai em về Chiêm Hóa” đã cho thấy tình yêu quê hương cùng mong muốn được về quê sâu sắc. Dù đi đâu thì được trở về quê hương cũng là điều hạnh phúc nhất. Nơi đó không chỉ là vùng đất nơi ta lớn lên mà còn có gia đình, có ba mẹ chờ đợi.

Mỗi nhà thơ đều mang một phong cách viết thơ khác nhau, một thể loại cùng chủ đề thơ yêu thích nhưng mấy ai viết những bài thơ về quê hương mình. Dù đã trải nghiệm ở nhiều thể loại cùng đề tài thơ nhưng Mai Liễu lại rất hay giành ngòi bút của mình cho quê hương, và "Nếu mai em về Chiêm Hóa" chính là một tác phẩm mà ông dành cho quê hương mình.

Với sáu khổ thơ, tuy không ngắn nhưng cũng không dài, đủ để tác giả thể hiện nỗi nhớ và tình yêu quê hương của mình.

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Cho ta gửi nỗi nhớ cùng

Tháng giêng mưa tơ rét lộc

Em về vừa kịp mùa măng.

Cách xưng hô “anh - ta” vừa độc lạ vừa có cái hay riêng. “Em” ở đây không chỉ cụ thể một ai mà nói chung chung về những con người ở quê hương Chiêm Hóa, còn ta chính là tác giả. Thường thì mọi người sẽ trở lại quê hương vào dịp Tết. Chắc vì lý do đó mà tác giả nhắc đến tháng Giêng trong bài. Mưa tơ là những cơn mưa đầu tiên của mùa xuân, không to mà lất phất. Rét lộc tuy ẩm ướt nhưng thuận lợi cho sự hồi sinh của cây cỏ trong thời tiết mùa đông giá rét. Đây chính là điều kiện thiên nhiên của miền núi vào tầm tháng Giêng.

Sông Gâm đôi bờ cát trắng

Đá ngồi dưới bến trông nhau

Non Thần hình như trẻ lại

Xanh lên ngút ngát một màu.

Ở vùng miền núi như Chiêm Hóa, sông và núi có thể nói là hai cảnh vật chính ở đây. Cũng chính vì lý do đó mà tác giả đã giành trọn vẹn khổ thơ hai để viết về nó. Sông Gâm là một con sông có nhánh chảy qua Chiêm Hóa. Việc sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa đã khiên cho cảnh vật trở nên có hồn hơn. Sông Gâm với đôi bờ cát trắng với những tảng đá dài. Những tảng đá từ bờ này nhìn sang bờ kia như đang trông nhau. Những hòn núi nhìn như trẻ lại, khoác lên mình bộ quần áo màu xanh ngút.

Phố đông cứ mải tìm nhau

Cô gái Dao nào cũng đẹp

Vòng bạc rung rinh cổ tay

Ngù hoa mơn mởn ngực đầy.

Con gái bản Tày duyên quá

Sắc chàm như cũng pha hương

Chỉ riêng nụ cười môi mọng

Mùa xuân e cũng lạc đường.

Trong hai khổ thơ tiếp, con người và những nét văn hóa đặc sắc của Chiêm Hóa đã được thể hiện rất rõ nét. Không chỉ có dân tộc Kinh, ở nơi đây, dân tộc Dao và Tày cũng chiếm phần đông. Người xưa có câu “chè Thái gái Tuyên”. Đúng vậy quả không sai. Con gái Tuyên Quang vừa đẹp lại vừa duyên. Những cô gái Dao duyên dáng, xúng xính trong những món trang sức bạc. Những cô gái Tày lại khiến người ta mê mẩn trong sắc chàm của bộ trang phục truyền thống cùng nụ cười tỏa nắng khiến người ta lạc quên lối về.

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Đầu xuân đi hội lùng tùng

Quả còn chạm vai thì nhặt

Ngày lành duyên tốt mừng nhau.

Câu thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa” được lặp lại, xuất hiện tổng cộng ba lần trong toàn bộ bài thơ, ở tên tiêu đề, ở câu đầu tiên khổ một và ở khổ thơ cuối. Toàn xuất hiện ở vị trí quan trọng chính tỏ rằng sự nhớ thương cũng như mong muốn trở về quê hương của tác giả rất mãnh liệt. Muốn trở về quê để đi hội xuân, để chơi những trò chơi dân gian, để gặp mọi người, những người có duyên.

Với lời thơ giản dị, giàu cảm xúc, "Nếu mai em về Chiêm Hóa” đã cho thấy tình yêu quê hương cùng mong muốn được về quê sâu sắc. Dù đi đâu thì được trở về quê hương cũng là điều hạnh phúc nhất. Nơi đó không chỉ là vùng đất nơi ta lớn lên mà còn có gia đình, có ba mẹ chờ đợi.