Viết bài văn thuyết minh về hiện tượng chảy máu chất xám lớp 11

I.Mở bài

- Khái quát: Chảy máu chất xám là một thuật ngữ được sử dụng khá nhiều trên các phương tiện báo đài truyền thông.

- Đứng trên cấp độ của một quốc gia, chảy máu chất xám chính là một vấn nạn, là một hiện tượng xấu phản ánh cho việc nhà nước cần có những biện pháp kịp thời để ngăn chặn. Vì chảy máu chất xám đồng nghĩa với những suy thoái nhiều lĩnh vực của một quốc gia

II. Thân bài

1. Giải thích. 

- Chảy máu chất xám: là hiện tượng những người tài giỏi, thông minh, có trí tuệ, có tài năng không chọn làm việc và cống hiến tại nước nhà. Họ chọn đi đến những quốc gia, tổ chức mà có mức lương và sự đãi ngộ tốt hơn.

- Theo em, chảy máu chất xám là một điều khá dễ hiểu khi các chính sách đãi ngộ nhân tài ở nước ta chưa thực sự được quan tâm và phát triển

- Người xưa có câu "Hiền tài là nguyên khí quốc gia". Nếu như nhà nước ta vẫn không cải thiện chính sách đãi ngộ và sử dụng nhân tài thì chảy máu chất xám là một xu thế khó tránh được

2. Thực trạng

- Ta vẫn có thể thấy được những nhân tài sau khi theo học ở một quốc gia khác, họ thường sẽ chọn cách định cư và làm việc cho quốc gia đó thay vì trở về nước.

- Hay như nhiều nhân tài của nước ta tìm cách xin việc và ứng cử cho những đơn vị ở nước ngoài thay vì làm việc cho quốc gia mình.

- Việt Nam chứng kiến một lượng không hề nhỏ mạng lưới những người VN tài giỏi làm việc và cống hiến cho các quốc gia khác nhau

3. Nguyên nhân

- Do chính sách đãi ngộ nhân tài của nước ta chưa tốt

- Do nền giáo dục chưa thực sự hiện đại, đáp ứng được nhu cầu khoa học công nghệ và tốc độ thế giới

- Do chất lượng cuộc sống chưa thực sự cải thiện

4. Giải pháp

- Tăng cường những chính sách hỗ trợ, đào tạo và đãi ngộ nhân tài bằng mức lương tương xứng

- Tăng cường học bổng, chế độ hỗ trợ nhân tài có một cuộc sống và học tập suôn sẻ

III. Kết bài

- Tóm lại, vấn nạn chảy máu chất xám ở VN là một vấn nạn cấp bách. Nếu như chúng ta không khắc phục được vấn đề này thì chất lượng nhân tài của chúng ta sẽ nhanh chóng đi xuống không thể kiểm soát.

Trong quá trình xây dựng và hội nhập quốc tế đất nước ta có nhiều cơ hội phát triển song cũng phải đối mặt với không ít thách thức, một trong những "mệnh đề" nan giải mà Việt Nam đang gặp phải, đó chính là tình trạng "chảy máu chất xám". Chảy máu chất xám là việc mất đi lực lượng trí thức, nguồn lực có khả năng xây dựng và phát triển đất nước. Hiện nay có một lực lượng lớn người lao động có trí thức, trình độ của Việt Nam đang làm việc, cống hiến để làm ra của cải, vật chất cho các nước đang phát triển, điều này gây ra tình trạng thiếu nhân tài trầm trọng ở Việt Nam. Nguyên nhân của tình trạng này là nhiều người mong muốn làm việc ở một môi trường tốt, nơi có cơ hội việc làm tốt và chế độ đãi ngộ phù hợp mà điều này họ không được đáp ứng nếu ở Việt Nam. Chảy máu chất xám gây "lãng phí" nhân tài, làm chậm quá trình phát triển của đất nước. Nguồn "chất xám" bị "chảy máu" không chỉ gây lãng phí nhân tài của đất nước mà còn gây thất thoát nguồn kinh phí lớn khi mời các chuyên gia nước ngoài về làm việc. Chảy máu chất xám không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam mà là hiện tượng mang tính toàn cầu, nó xảy ra nhiều ở các nước nghèo và đang phát triển. Chảy máu chất xám gây gián đoạn phát triển và thiệt hại lớn về kinh tế. Để khắc phục, các nước cần đưa ra được chính sách thu hút người tài về làm việc và cống hiến cho nước nhà.

Thân Nhân Trung một danh sĩ nổi tiếng dưới thời nhà Trần đã từng khẳng định "Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thì đất nước mạnh và càng lớn lao, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà càng xuống thấp". Câu nói đã thể hiện quan điểm đúng đắn về mối quan hệ giữa người tài với sự phát triển của một đất nước. Trong xã hội hiện đại ngày nay, vai trò của người hiền tài càng được khẳng định, thế nhưng thực trạng "chảy máu chất xám" đang là vấn đề thách thức với sự phát triển và quá trình hội nhập quốc tế của cả đất nước. Việc những người trẻ tuổi có tri thức, trình độ, tài năng rời Việt Nam để định cư ở nước ngoài để sinh sống và làm việc đã làm cho nước nhà rơi vào tình trạng "khan hiếm" nhân tài, đây cũng chính là hiện tượng chảy máu chất xám mà không chỉ Việt Nam mà rất nhiều quốc gia đang phát triển khác trên thế giới đang phải đối diện. Việt Nam ta là mảnh đất "địa linh nhân kiệt", là nơi sản sinh ra rất nhiều người tài, đó là Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn lẫy lừng trong lịch sử, là đại thi hào nổi tiếng Nguyễn Du, là vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh...Hiền tài thời nào cũng có, thế nhưng đáng buồn thay, xã hội hiện đại đã có rất nhiều người tài đã từ chối làm việc ở Việt Nam để cống hiến cho một đất nước hiện đại, phát triển. Điều này cũng không thể trách họ bởi ai cũng muốn làm việc trong một môi trường tốt, nơi họ có thể bộc lộ, phát huy hết được tài năng và đam mê. Đã có không ít người quyết định về nước để cống hiến cho Việt Nam nhưng tài năng của họ không có điều kiện để phát triển dẫn đến "thui chột", lãng phí tài năng. Để phát triển và đưa Việt Nam đến đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu mỗi người chúng ta cần phát huy được tinh thần và ý thức trách nhiệm với đất nước, mặt khác nhà nước cũng cần có những chính sách thu hút hiền tài.

Thế hệ trẻ là tương là của đất nước, là chìa khóa đến dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ của nước nhà. Tuy nhiên, dạo gần đây Việt Nam đang gặp nhiều vấn đề với thế hệ này, khi mà tình trạng "chảy máu nhân tài" ngày càng được nhân rộng lên. "Chảy máu nhân tài", hay còn gọi là "chảy máu chất xám", là hiện tượng các học sinh dần rời nước nhà để đi học hay định cư tại nước khác. Nguyên nhân chính là do sự thu hút từ các nền giáo dục và công nghệ phát triển, và thái độ chán chê của học sinh với nền giáo dục nước nhà. Do thế, Việt Nam đang dần mất đi nhân lực từ thế hệ trẻ, bao gồm cả những người giỏi, những người có đầu óc hơn người và mất đi lợi thế trong việc phát triển công nghệ hay kinh tế đất nước. Chỉ tính trong năm 2018, có tới 24.400 du học sinh Việt tại Mỹ, 72.345 tại Nhật, 20.330 tại Canada, và còn nhiều nữa ở các nước khác. Từ hiện việc mất đi nhiều học sinh như vậy, nền giáo dục Việt Nam cần có những thay đổi. Chương trình dạy học cần phải kích thích nền đam mê của các em, và thúc đẩy các em phát triển tốt hơn. Đồng thời, Nhà Nước cần có những biện pháp khuyến khích học tập, phát triển toàn diện cho các em ngay tại Việt Nam. Có thế, tương lai Việt Nam mới vững mạnh, mới có thể sánh vai cùng cường quốc năm châu

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng thể hiện sự nhận thức sâu sắc về vai trò của thế hệ trẻ trong quá trình xây dựng đất nước bằng câu nói: "Sự tươi đẹp của non sông Việt Nam, khả năng cạnh tranh với các cường quốc trên thế giới, và cả sự phát triển của đất nước chúng ta đều dựa vào phần lớn vào việc học tập và phấn đấu của các bạn trẻ." Thế hệ trẻ được xem là trụ cột quan trọng để đưa Việt Nam vươn lên trở thành một đất nước mạnh mẽ và phồn thịnh trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, ngày nay, chúng ta đang đối mặt với một thực tế đáng buồn, đó là sự "chảy máu chất xám." Đơn giản, đây là hiện tượng khi một số lượng lớn các nhân tài trẻ và trí thức của Việt Nam quyết định định cư, làm việc tại nước ngoài thay vì quay về đóng góp cho quê hương. "Chất xám" ở đây đại diện cho trí tuệ, sự sáng tạo và năng lực của con người.

Rất nhiều bạn trẻ và những tài năng xuất sắc của Việt Nam sau khi học tập ở nước ngoài quyết định ở lại đóng góp tài năng và sáng tạo để tạo ra giá trị vật chất cho cộng đồng nơi họ đang sinh sống, thay vì trở về quê hương. Tình trạng này dẫn đến sự "thất thoát" của những nguồn nhân lực xuất sắc và ảnh hưởng đến quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Nguyên nhân của tình trạng chảy máu chất xám có thể được phân tích từ hai góc độ: góc độ cá nhân và góc độ cơ cấu xã hội. Từ góc độ cá nhân, nhiều người trẻ thích hưởng lợi từ môi trường làm việc tốt hơn và thu nhập cao hơn ở nước ngoài. Từ góc độ cơ cấu xã hội, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với sự phát triển kém cỏi so với các quốc gia tiên tiến, thiếu điều kiện và chế độ đãi ngộ không thực sự thúc đẩy sự phát triển của tài năng trong nước. Để giải quyết vấn đề này, chúng ta cần phải thực hiện các biện pháp như thu hút và giữ chân tài năng, tạo điều kiện làm việc hấp dẫn cho họ.

Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng cần phát huy tình yêu đối với đất nước và tinh thần dân tộc, sẵn sàng đóng góp khả năng và sức lực để đưa Việt Nam tiến bước phía trước, thực hiện lời dạy của Bác Hồ và góp phần vào sự phát triển giàu đẹp của đất nước.

Hiện tượng "Chảy máu chất xám" (hay còn gọi là "brain drain" trong tiếng Anh) là một vấn đề quan trọng, nói về quá trình di cư quy mô lớn của nguồn nhân lực có kiến thức và kỹ năng từ một quốc gia sang một quốc gia khác. Ban đầu, thuật ngữ này chỉ ám chỉ việc các công nhân kỹ thuật di cư sang các quốc gia khác, nhưng ngày nay, nó đã được mở rộng để bao gồm việc ra đi của những người có kiến thức hoặc chuyên môn từ một quốc gia, khu vực kinh tế, hoặc lĩnh vực khác vì họ tìm kiếm điều kiện sống tốt hơn hoặc mức lương hấp dẫn hơn.

Chảy máu chất xám là một hiện tượng toàn cầu, không chỉ xuất hiện ở các quốc gia đang phát triển mà còn tại các nước phát triển, gây thiệt hại đáng kể đối với quá trình phát triển kinh tế. Các chính phủ đã thực hiện các biện pháp và chính sách nhằm kiểm soát hiện tượng này và tạo điều kiện thu hút những người có kiến thức quay trở lại quê hương.

Nguyên nhân chính thúc đẩy Chảy máu chất xám bao gồm mức lương thấp, thiết bị lạc hậu, triển vọng tương lai không sáng sủa, sự thiếu lựa chọn cho các nhà khoa học nếu họ ở lại quê hương, cũng như chế độ đãi ngộ kém, môi trường nghiên cứu khoa học không phát triển, và giá trị công việc chưa được đánh giá cao. Riêng ở châu Phi, còn có các yếu tố khác như nghèo đói, sự bất ổn chính trị (chiến tranh, xung đột), và nguồn ngân sách đầu tư vào lĩnh vực khoa học và công nghệ cực kỳ thấp (chỉ chiếm 0,3% của GDP).

Các yếu tố cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng, bao gồm sự ảnh hưởng từ gia đình (ví dụ như có người thân ở nước ngoài) và sở thích cá nhân của mỗi người, mong muốn khám phá và phát triển sự nghiệp.

Chảy máu chất xám tại các quốc gia nghèo đóng góp đáng kể vào khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia và gây ra những hậu quả khó lường cho các quốc gia đang phát triển. Việc mất mát nguồn nhân lực có kiến thức dẫn đến sự lãng phí nguồn đào tạo của quốc gia, đồng thời phải chi tiêu lớn để thuê chuyên gia từ nước ngoài. Ở châu Phi, chi phí này thậm chí chiếm tới 1/3 nguồn viện trợ đến từ nước ngoài. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu khoa học không thể thực hiện do thiếu nhân lực, và các thành tựu khoa học và công nghệ không được áp dụng rộng rãi. Sự ra đi của các nhà khoa học cũng ảnh hưởng xấu đến cộng đồng và tri thức trong nước, đồng thời gây chậm trễ quá trình phát triển kinh tế.

Để có được một xã hội như hiện nay, con người đã cố gắng rất nhiều, sử dụng khối óc, chất xám của mình để làm giàu cho xã hội. Tuy nhiên, một hiện tượng vô cùng đáng buồn hiện nay đó chính là hiện tượng chảy máu chất xám.

Hiện tượng chảy máu chất xám là cách gọi ẩn dụ để chỉ tình trạng nhân tài, trí thức – “chất xám” Việt Nam đang có xu hướng định cư và làm việc, phục vụ hoàn toàn cho lợi ích của nước ngoài thay vì cống hiến cho dân tộc. Bên cạnh đó, chảy máu chất xám còn được hiểu là việc những ý tưởng, sáng kiến của con người bị sao chép và lan truyền một cách tràn lan, vô tội vạ trên thị trường mà không có sự kiểm soát về chất lượng. Một thực trạng đáng buồn hiện nay đó chính là việc nhiều người tài giỏi sau khi du học ở nước ngoài đã quyết định định cư luôn tại quốc gia đó và làm việc, tạo ra của cải, vật chất cho đất nước họ trong khi đất nước mình đang cần, “thèm khát” những nhân tài. Một ví dụ điển hình phải kể đến đó là chương trình Đường lên đỉnh Olympia, đa số những quán quân sau khi qua nước ngoài du học đều chọn ở lại nước ngoài định cư và làm việc,… Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này đầu tiên phải kể đến là do ý thức chủ quan của con người, chúng ta muốn sống trong một môi trường tốt hơn, đầy đủ tiện nghi hơn,… mà quên đi cội nguồn của mình. Nguyên nhân khách quan là do cơ sở vật chất nước nhà chưa đủ để đáp ứng nhu cầu làm việc, nghiên cứu của con người; chế độ đãi ngộ chưa tương xứng với công sức,… Để khắc phục tình trạng này trước hết mỗi con người cần có nhận thức đúng đắn, sẵn sàng cống hiến cho nước nhà, bỏ qua những lợi ích cá nhân.

Nhà nước cần có những biện pháp đặc biệt nhằm chiêu mộ nhân tài về nước, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đạt chuẩn và trả công cho họ một cách xứng đáng. Mỗi người một hành động nhỏ nhưng tạo được giá trị to lớn, chúng ta hãy sống và cống hiến vì một đất nước giàu đẹp, văn minh hơn.