Soạn bài Lao xao ngày hè SGK Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo chi tiết

Chuẩn bị đọc

(trang 112 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Theo em, vì sao học sinh thường yêu thích và trông đợi mùa hè? Hãy nói về vẻ đẹp của thiên nhiên hoặc một trải nghiệm đáng nhớ từ một kì nghỉ hè đã qua.

Phương pháp giải:

Thử suy nghĩ xem mùa hè có những gì mà mọi người lại trông đợi như thế.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Học sinh thường yêu thích mùa hè và trông đợi mùa hè vì đó là khoảng thời gian sẽ được nghỉ học sau một năm học hành căng thẳng, các em được đi du lịch hoặc về quê với ông bà và được thỏa sức chơi đùa cùng nhau.

- Kì nghỉ hè vừa qua em đã được bố mẹ cho đi tham quan tại Nha Trang, khung cảnh thiên nhiên vùng biển vô cùng tuyệt vời, những bãi cát trải dài và sóng biển rì rào, những hòn đảo hoang sơ và tuyệt đẹp với nước biển trong xanh.

- Học sinh thường yêu thích và trông đợi mùa hè vì vào mùa hè học sinh sẽ:

• Được nghỉ hè, tạm rời xa mái trường và những giờ học căng thẳng
• Được tham gia nhiều hoạt động vui chơi ngoài trời như bơi lội, đá bóng, bóng chuyền…
• Được đi các chuyến du lịch dài ngày về quê hay một địa danh khác nơi mình đã sống…
• Được thưởng thức các loại hoa quả thơm ngon, ăn các loại kem và uống nước đá thỏa thích

- Vẻ đẹp thiên nhiên trong kì nghỉ hè đã qua:

• Những bài biển rộng lớn, mát mẻ
• Những rừng cây xanh tốt, mát rượi và dòng suối nhỏ róc rách
• Những hang động kì thú…
• Những bờ biển rộng lớn với cát trắng và nắng vàng

- Một trải nghiệm đáng nhớ trong kì nghỉ hè đã qua:

• Được đến tham quan động Phong Nha - Kẻ Bàng ở Quảng Bình, được thăm thú các hang động kì vĩ, leo những bậc thang đá to lớn…
• Được đến tham quan hòn đảo Phú Quốc, được bơi lội trong dòng nước mắt, lặn ngắm rặng san hô, ngắm nhìn thế giới sinh vật biển phong phú…

- Học sinh thường yêu thích và trông đợi mùa hè vì đây là khoảng thời gian được nghỉ ngơi sau một năm học tập vất vả. Mùa hè cũng có nhiều hoạt động vui chơi hấp dẫn, bổ ích.

- Vẻ đẹp thiên nhiên hoặc một trải nghiệm đáng nhớ: Kỉ niệm được đi du lịch cùng gia đình, được về quê chơi thả diều hay câu cá…

Trải nghiệm cùng VB 1

Câu 1 (trang 113 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Các từ “chim ác”, “chim xấu” ở đây nhắc đến một từ ngữ đã xuất hiện trong đoạn trước của văn bản, đó là từ nào?

Phương pháp giải:

Xem lại đoạn trước, xem từ ngữ đó chỉ đối tượng nào.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Từ ngữ xuất hiện ở đoạn văn bản trước là bồ các (cũng gọi là ác là).

Các từ “chim ác”, “chim xấu” nhắc đến từ bồ các (chim ác là)

Các từ “chim ác”, “chim xấu” muốn nói đến các loài chim: bồ các (ác la), chim ri, sáo sậu, sáo đen, tu hú...

Trải nghiệm cùng VB 2

Câu 2 (trang 114 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Sự khác biệt trong thái độ của nhân vật “tôi” đối với chèo bẻo, quạ, diều hâu và chim cắt giúp em hiểu gì thêm về nhân vật này?

Phương pháp giải:

Tìm hiểu sự khác biệt của tác giả khi kể về các nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Sự khác biệt trong thái độ của nhân vật “tôi” đối với chèo bẻo, quạ, diều hâu và chim cắt cho thấy nhân vật tôi rất am hiểu về tập tính của các loài chim, có sự quan sát kĩ lưỡng với từng loài và đây là những loài chim ác.

Sự khác biệt trong thái độ của nhân vật “tôi” giúp em hiểu được đây là một nhân vật có sự hiểu biết rất rõ về các loài chim quanh mình. Đồng thời, còn thể hiện được sự chính chắn, trưởng thành như một ông cụ non của loài chim (chèo bẻo vốn là chim xấu, nhưng khi nó làm việc tốt là trị kẻ ác thì cũng thật tốt lắm)

Sự khác biệt trong thái độ của nhân vật “tôi” đối với chèo bẻo, quạ, diều hâu và chim cắt cho thấy sự am hiểu về tập tính của các loài chim, cũng như sự quan sát tỉ mỉ, chi tiết của “tôi”.

Trải nghiệm cùng VB 3

Câu 3 (trang 114 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Những hiểu biết và cảm nhận của em về các loài chim có gì giống và khác với nhân vật “tôi”?

Phương pháp giải:

Thử xét xem cảm nhận của em có đủ kiến thức và sâu sắc như nhân vật “tôi” hay không.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Giống nhau: cảm nhận của em cũng giống với nhân vật tôi, mỗi loài chim có đặc tính khác nhau, có loài chim hiền, có loài chim hung dữ.

- Khác nhau: nhân vật tôi có sự am hiểu sâu sắc từ sự quan sát tự nhiên và kinh nghiệm có được khi sống ở vùng quê.

- Điểm giống: những hiểu biết, cảm nhận chung về loài chim của em cũng giống nhân vật “tôi” vì đó là những kiến thức chung được phổ quát

- Điểm khác:

• Em rất thích chim cắt vì nó bay nhanh và giỏi
• Em không thích chim chèo bẻo vì buổi sáng mùa hè nó kêu từ rất sớm, khiến em bị tỉnh giấc

- Gợi ý: Khác nhau.

- Nhân vật “tôi” có sự quan sát tỉ mỉ về tập tính của các loài chim do sống ở vùng quê xưa. Còn người đọc thì không sống ở vùng quê, không có hiểu biết về các loài chim đó.

Suy ngẫm và phản hồi 1

Câu 1 (trang 115 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Bức tranh cuộc sống trong Lao xao ngày hè được miêu tả qua cảm nhận của ai, theo ngôi kể nào?

Phương pháp giải:

Nhớ lại hai ngôi kể đã được học.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Bức tranh cuộc sống trong Lao xao ngày hè được miêu tả qua cảm nhận của nhân vật “tôi”, ngôi thứ nhất.

Bức tranh cuộc sống trong Lao xao ngày hè được miêu tả qua:

• Cảm nhận của nhân vật "tôi"
• Ngôi kể thứ nhất

- Bức tranh cuộc sống trong Lao xao mùa hè được miêu tả qua cảm nhận của nhân vật “tôi”.

Suy ngẫm và phản hồi 2

Câu 2 (trang 115 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Hãy liệt kê một số câu văn kể chuyện, miêu tả và biểu cảm được sử dụng trong văn bản. Theo em, việc kết hợp miêu tả, biểu cảm khi kể chuyện đã giúp ích gì cho việc thể hiện không khí ngày hè?

Phương pháp giải:

Đọc lại văn bản và liệt kê các câu văn theo đúng yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Một số câu văn kể chuyện, miêu tả và biểu cảm được sử dụng trong văn bản:

- Kia kìa! Con diều hâu bay tít lên cao, nó có cái mũi khoằm, đánh hơi tinh lắm: Đâu có xác chết. Đâu có gà con… Khi tiếng nó rú lên, tất cả gà chui vào cánh mẹ.

- Người ta nói chèo bẻo là kẻ cắp. Kẻ cắp hôm nay gặp bà già! Nhưng từ đây tôi lại quý chèo bẻo/ Ngày mùa, chúng thức suốt đêm. Mới tờ mờ đất đã cất tiếng gọi người “Chè cheo chét”. Chèo bẻo trị kẻ ác. Thì ra, người có tội khi trở thành người tốt thì tốt lắm!.....

- Chim cắt cánh nhọn như dao bầu chọc tiết lợn.

=> Việc kết hợp miêu tả, biểu cảm khi kể chuyện đã giúp cho việc thể hiện không khí ngày hè trở nên sôi động hơn.

- Một số câu văn kể chuyện, miêu tả, biểu cảm được sử dụng trọng văn bản:

"Con diều hâu bay cao tít, nó có cái mũi khoằm, đánh hơi tinh lắm: Đâu có xác chết. Đâu có gà con..."

"Con diều hâu lao như mũi tên xuống, gà mẹ xù cánh vừa kêu vừa mổ, vừa đạp diều hâu"

"Lông diều hâu bay vung tứ linh, miệng kêu la "chéc, chéc", con mồi rời mỏ diều hâu rơi xuống như một quả rụng"

- Việc kết hợp miêu tả, biểu cảm khi kể chuyện giúp cho không khí mùa hè hiện lên sôi động, và khiến người đọc dễ dàng cảm nhận cũng như hòa vào không khí ấy

- Một số câu văn:

• Kể chuyện: “Khi con bìm bịp kêu “bìm bịp” tức là đã thông buổi. Nghe đâu trước đây có một ông sư dữ như hổ mang… Ít khi chúng ra mặt vào buổi sớm”; “Người ta nói chèo bẻo là kẻ cắp… tốt lắm!”...
• Miêu tả: “Con diều hâu bay cao tít, nó có cái mũi khoằm, đánh hơi tinh lắm…”; “Chim cắt cánh nhọn như dao bầu chọc tiết lợn”...
• Biểu cảm: “Nhưng từ đây tôi lại quý chèo bẻo”, “Ôi cái mùa hè hiếm hoi”, “Tôi khao khát thầm ước: Mùa hè nào cũng được như mùa hè này!”...

- Việc kết hợp miêu tả, biểu cảm khi kể chuyện sẽ giúp cho việc thể hiện không khí ngày hè thêm sinh động, chân thực hơn.

Suy ngẫm và phản hồi 3

Câu 3 (trang 115 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Chỉ ra một số âm thanh, hình ảnh mà theo em, đã góp phần làm nên cái “lao xao ngày hè” trong văn bản này. Từ đó cho biết, người kể chuyện đã cảm nhận cái lao xao ấy bằng những giác quan nào?

Phương pháp giải:

Theo dõi văn bản, liệt kê ra các âm thanh, hình ảnh đặc sắc.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Âm thanh: tiếng kêu của các loài chim “các… các”, “bịp bịp”, “chéc chéc”, tiếng con gà mái “cực cực”, con vịt bầu “mặc mặc”.

- Hình ảnh:

+ Ong vàng, ong vò vẽ, ong mật đánh lộn nhau để hút mật.

+ Con diều hâu lao xuống như mũi tên, gà mẹ xù cánh vừa kêu vừa mổ, vừa đạp diều hâu.

+ Chèo bẻo lao vào đánh diều hâu túi bụi.

+ Con gà trống đứng ngơ ngác một lúc, rồi mổ mồi để dỗ gà mái.

…

=> Tác giả đã sử dụng sự quan sát tinh tế, tỉ mỉ bằng thính giác, thị giác để thấy những âm thanh, hình ảnh trên, góp phần tạo nên cái lao xao ngày hè. 

Một số âm thanh, hình ảnh đã góp phần làm nên cái "lao xao ngày hè" trong câu chuyện:

- Âm thanh:

• Tiếng kêu của bồ các "Các... các... các..."
• Tiếng đồng dao của chị Điệp "Bồ các là bác chim ri. Chim ri là dì sáo sậu..."
• Tiếng chim tu hú "Tu hú"
• Tiếng chim nhạn "chéc chéc"
• Tiếng bìm bịp "bịp bịp"
• Tiếng diều hâu kêu la "chéc chéc"
• Tiếng chèo bẻo "chè cheo chét"
• Tiếng gà mái kêu "Vừa đau vừa rát", "cực... cực", "mặc... mặc..."
• Tiếng nước chảy ào ào
• Tiếng trẻ con la ó, té nhau, reo hò
• Tiếng sáo diều cao vút, tiếng nhạc ve, tiếng chó thủng thẳng sủa giăng

- Hình ảnh:

• cây cối um tùm, cả làng thơm, cây hoa lan nở trắng xóa, hoa dẻ từng chùm mảnh dẻ, hoa móng rồng bụ bẫm
• ong vàng, ong vò vẽ, ong mật đánh lộn nhau để hút mật ở hoa
• một đàn chim ngói sạt qua rồi vội vã kéo nhau về hướng mặt trời lặn
• qua mấy vườn sắn xanh biếc là đến gần suối, nước từ núi Tiên giội như thác, trắng xóa, qua suối Cộc xóm Đông tràn sang suối xóm Tây rồi về suối xóm Trại
• tối trải chiếu giữa sân, cả nhà ăn cơm trong hương lúa đầu mùa từ đồng

⇒ Người kể chuyện cảm nhận cái lao xao của mùa hè bằng thính giác và thị giác

- Âm thanh: tiếng kêu của các loài chim “các… các”, “bịp bịp”, “chéc chéc”, “chè cheo chét”; tiếng con gà mái “cực cực”, con vịt bầu “mặc mặc”; tiếng nước chảy ào ào, tiếng sáo diều cao vút, dàn nhạc ve, tiếng chó thủng thẳng sủa giăng.

- Hình ảnh:

• Cây hoa lan nở hoa trắng xóa. Hoa dẻ từng chùm mảnh dẻ. Hoa móng rồng bụ bẫm thơm như mùi mít chín ở góc vườn ông Tuyên
• Ong vàng, ong vò vẽ, ong mật đánh lộn nhau để hút mật.
• Con diều hâu lao xuống như mũi tên, gà mẹ xù cánh vừa kêu vừa mổ, vừa đạp diều hâu.
• Chèo bẻo lao vào đánh diều hâu túi bụi.
• Con gà sống đứng ngơ ngác một lúc, rồi mổ mồi để dỗ gà mái.
• Nước từ núi Tiên giội như thác, trắng xóa…
• Chúng tôi no nê, rủ nhau giải chiếu ở hiên nhà ngủ cho mát.

=> Người kể chuyện đã cảm nhận cái lao xao bằng thính giác, thị giác và xúc giác.

Suy ngẫm và phản hồi 4

Câu 4 (trang 115 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Xác định chủ đề của văn bản Lao xao ngày hè.

Phương pháp giải:

Từ nội dung văn bản, xác định chủ đề mà văn bản nhắc tới.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Chủ đề văn bản: thể hiện tình yêu với thiên nhiên và sự trân trọng, gìn giữ vẻ đẹp của thiên nhiên, cảnh sắc quê hương Việt Nam.

Chủ đề của văn bản Lao xao ngày hè: tình yêu dành cho vẻ đẹp thiên nhiên mộc mạc, cùng sự quý trọng và khát vọng níu giữ, gìn giữ vẻ đẹp ấy của thiên nhiên.

Chủ đề văn bản: Tình yêu dành cho vẻ đẹp thiên nhiên của quê hương.

Suy ngẫm và phản hồi 5

Câu 5 (trang 115 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Đọc kĩ đoạn văn:

Cả nhà ngồi ăn cơm trong hương lúa đầu mùa từ đồng Chõ thoảng về, trong tiếng sáo diều cao vút của chú Chàng; trong dàn nhạc ve, trong tiếng chó thủng thẳng sủa giăng…

Chúng tôi no nê, rủ nhau giải chiếu ở hiên nhà ngủ cho mát.

Ôi cái mùa hè hiếm hoi. Ngày lao xao, đêm cũng lao xao. Cả làng xóm hình như không ai được ngủ, cùng thức với giời, với đất. Tôi khát khao thầm ước: Mùa hè nào cũng được như mùa hè này!

Theo em tác giả hồi kí đã thể hiện những cảm xúc gì khi kể về những ngày hè đã qua?

Phương pháp giải:

Chú ý cảm xúc (yêu, ghét, buồn, vui…) của tác giả được bộc lộ trong đoạn văn trên.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Tác giả đã thể hiện cảm xúc vui sướng, hạnh phúc khi được trải qua những mùa hè êm đềm, bình yên ở quê hương.

Tác giả hồi kí đã thể hiện những cảm xúc là:

• Tình yêu mến, thích thú dành cho những hình ảnh, âm thanh của ngày hè ở làng quê
• Sự tiếc nuối khi ngày hè đã trôi qua và khát vọng muốn níu giữ lại những khoảnh khắc ấy của ngày hè

Cảm xúc của tác giả khi kể về những ngày hè: sung sướng, hạnh phúc và vui vẻ.

Suy ngẫm và phản hồi 6

Câu 6 (trang 116 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Hãy chia sẻ với bạn về ấn tượng và cảm xúc của em khi đọc Lao xao ngày hè.

Phương pháp giải:

Chia sẻ ấn tượng của em về thế giới tring văn bản và cảm xúc của em với thế giới tự nhiên của chúng ta.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Ấn tượng và cảm xúc khi đọc Lao xao ngày hè:

Bài văn đã mở ra trước mắt em một thế giới sinh động của các loài chim và của tự nhiên. Thế giới loài chim hiện lên phong phú, đầy sức sống như thế giới của con người. Qua đó, em cảm thấy yêu mến thế giới tự nhiên quanh mình hơn.

Tác phẩm Lao xao ngày hè đã tái hiện lại một không gian đồng quê với những âm thanh, hình ảnh gần gũi và sống động. Đặc biệt, tác phẩm giúp đưa em đến gần hơn với thế giới loài chim vô cùng phong phú. Mùa hè trong tác phẩm là một mùa hè thật tuyệt vời mà em chưa từng được trải nghiệm. Đọc truyện ngắn Lao xao ngày hè, em bỗng có khao khát được hòa mình vào thiên nhiên, được trải nghiệm những ngày hè ở một vùng quê thanh bình như nhân vật tôi trong tác phẩm.

Truyện Lao xao ngày hè giúp em cảm nhận được những vẻ đẹp tuyệt vời của thiên nhiên ngày hè ở vùng quê thanh bình. Những âm thanh, hình ảnh thú vị về thế giới loài chim khiến em thích thú và say mê. Tất cả khiến em khao khát được tận hưởng một mùa hè như thế.

Tác phẩm đã giúp cho người đọc hiểu được những tập tính thú vị của một số loài chim của mùa hè. Không chỉ vậy vẻ đẹp của một vùng quê hiện lên đầy chân thực, sinh động.